وبلاگ پزشکی و سلامت
» مهم ترین نکاتی که باید راجع به سنگ کلیه بدانید!
سنگ کلیه چیست؟
سنگ های کلیه، رسوبات سختی هستند که از مواد معدنی ساخته شده اند که در دستگاه ادراری شما جمع می شوند و در کلیه ها تشکیل می شوند. گاهی اوقات سنگ های کلیه می توانند کوچک بمانند و هیچ علامتی ایجاد نکنند، در حالی که سنگ های دیگر می توانند رشد کنند و باعث درد، حالت تهوع و خون در ادرار شما شوند.
درمان سنگ کلیه معمولاً به اندازه و علائم شما بستگی دارد. شما ممکن است مسکن های بدون نسخه مصرف کنید و منتظر بمانید تا سنگ دفع شود یا پزشک ممکن است اقدامات پزشکی را برای برداشتن یا شکستن سنگ انجام دهد. همچنین پزشک شما اقداماتی را برای جلوگیری از ایجاد سنگ کلیه در آینده توصیه می کند.
تخمین زده می شود که 10.1٪ از جمعیت جهان یک بار در طول زندگی خود به سنگ کلیه مبتلا می شوند.
مطلب مرتبط
دتاکس واتر چیست؟ معرفی انواع دتاکس واتر و خواص هر کدامبا این حال، دانستن علائم، یادگیری زمان مراجعه به مراقبت و درک گزینه های درمانی مهم است.
انواع سنگ کلیه
پزشکان سنگ های کلیه را بر اساس مواد معدنی و ترکیباتی که از آنها ساخته شده اند طبقه بندی می کنند. سنگ کلیه شما می تواند از یکی از مواد زیر ساخته شود:
اگزالات: سنگ های اگزالات کلسیمی شایع ترین نوع سنگ کلیه هستند که 67 درصد از کل موارد را تشکیل می دهند.
سطح کلسیم بیش از حد در بدن و سطوح پایین pH ادرار می تواند منجر به تشکیل سنگ های اگزالات کلسیم شود. متأسفانه، هم سنگ های اگزالات کلسیمی نرخ بالایی برای تکرار دارند.
فسفات کلسیم: کسانی که غذاهای سرشار از پروتئین (بیش از 1 میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن خود) مصرف می کنند، معمولاً سنگ های حاوی کلسیم دارند زیرا پروتئین اضافی می تواند کلسیم را در ادرار شما آزاد کند.
اسید اوریک: سنگ های اسید اوریک سومین نوع شایع سنگ کلیه هستند که در 8 درصد افراد مبتلا به سنگ ایجاد می شود.
اگر از رژیم غذایی سرشار از غذاهای حاوی پورین (مانند گوشت و ماهی) استفاده می کنید، ممکن است در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سنگ های اسید اوریک باشید.
استروویت: سنگ استروویت بسیار نادر است و در حدود 3 درصد از افراد مبتلا به سنگ کلیه رخ می دهد.
افرادی که عفونت مزمن دستگاه ادراری را تجربه می کنند ممکن است در برابر ایجاد سنگ استروویت آسیب پذیرتر باشند.
سیستین: سنگ های سیستین کمترین نوع سنگ کلیه هستند. در واقع کمتر از 1 درصد افراد مبتلا به سنگ به این نوع مبتلا می شوند. سنگ سیستین ممکن است ناشی از یک اختلال ژنتیکی باشد که بر توانایی کلیه شما برای جذب سیستین، ترکیبی که در بدن یافت می شود، تأثیر می گذارد. در نتیجه سیستین بیش از حد در ادرار انباشته می شود که منجر به تشکیل سنگ کلیه می شود.
چه چیزی باعث ایجاد سنگ کلیه می شود؟
سنگهای کلیه رسوبات جامدی هستند که وقتی مقدار زیادی مواد معدنی مانند کلسیم و اسید اوریک در ادرار وجود دارد، در کلیهها تشکیل میشوند. این می تواند زمانی اتفاق بیفتد که مقدار اضافی مواد زائد در ادرار شما متبلور شود (شروع به تشکیل کریستال کند) و به آرامی تبدیل به سنگ شود. شما می توانید به دلایل مختلفی از جمله رژیم غذایی خاص یا مصرف برخی داروها دچار سنگ کلیه شوید.
دانستن عوامل خطر و علل این بیماری گاهی اوقات می تواند به شما در پیشگیری از سنگ کلیه کمک کند و بفهمید که چه زمانی باید از یک پزشک کمک بگیرید.
1-رژیم غذایی
برخی رژیمهای غذایی، مانند رژیمهای سرشار از سدیم (نمک) و گوشت حیوانات، ممکن است خطر ابتلا به سنگ کلیه را افزایش دهند . خوردن بیش از حد گوشت حیوانات می تواند میزان اسید در ادرار شما را افزایش دهد و راه را برای تشکیل سنگ کلیه هموار کند. علاوه بر این، وجود کلسیم بیش از حد در ادرار یکی از دلایل اصلی ایجاد سنگ کلیه است. رژیم های غذایی با سدیم بالا می توانند از جذب مجدد کلسیم در ادرار جلوگیری کنند که می تواند منجر به سرریز کلسیم در ادرار شود و خطر ابتلا به سنگ را افزایش دهد.
توجه به این نکته ضروری است که نمی توانید با کاهش کلسیم رژیم غذایی، میزان کلسیم موجود در ادرار خود را کاهش دهید. در واقع، کلسیم رژیم غذایی (مانند ماده معدنی موجود در شیر یا ماست) دلیل مستقیم کلسیم اضافی نیست و برای حفظ سلامت استخوان ها به مقدار کافی کلسیم در رژیم غذایی خود نیاز دارید .
در عوض، متخصصان موافق هستند که کاهش مصرف پروتئین حیوانی و سدیم، در عین حال حفظ مصرف کلسیم و آب در رژیم غذایی میتواند خطر ابتلا به سنگ کلیه را کاهش دهد.
2-حجم کم ادرار
گاهی اوقات زمانی که ادرار کافی در بدن ندارید، سنگ کلیه ایجاد می شود. وقتی مقدار کمی ادرار در کلیههای شما وجود دارد، آن ادرار میتواند در مواد معدنی متمرکز شود. اگر این اتفاق بیفتد، ممکن است در معرض افزایش خطر ابتلا به سنگ باشید. چند دلیل وجود دارد که چرا شما ممکن است حجم ادرار کم داشته باشید، از جمله:
- به میزان توصیه شده برای وزن بدن خود آب ننوشید
- تجربه کم آبی بدن به دلایل محیطی یا شرایط پزشکی
- بدون نوشیدن آب کافی ورزش کنید
- شرایط پزشکی
برخی از شرایط پزشکی، چه مرتبط و چه غیرمرتبط با دستگاه ادراری، می توانند خطر ابتلا به سنگ کلیه را افزایش دهند. بیماری های کلیوی و عفونت های مکرر دستگاه ادراری (UTIs) مقصر شایع سنگ کلیه هستند. با این حال، سایر شرایط سلامتی نیز می تواند خطر ابتلای شما را افزایش دهد، مانند:
- بیماری التهابی روده
- پرکاری پاراتیروئید
- نقرس
- چاقی
- داروها
برخی از داروهای تجویزی و بدون نسخه می توانند شانس شما را برای تشکیل سنگ کلیه افزایش دهند. این موارد عبارتند از:
- دیورتیک ها
- آنتی اسیدهای کلسیم
- مکمل های ویتامین C
- توپاماکس (توپیرامات) - دارویی برای صرع
- داروهای فشار خون بالا مانند مسدودکنندههای کانال کلسیم، مهارکنندههای آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE) و مسدودکنندههای گیرنده آنژیوتانسین II (ARBs)
آیا سنگ کلیه ارثی است؟
تحقیقات نشان می دهد که داشتن یک خواهر یا برادر یا والدین مبتلا به سنگ کلیه، احتمال ابتلا به سنگ کلیه را نیز افزایش می دهد. اما هنوز چیزهای زیادی در مورد ماهیت ارثی یا ژنتیکی سنگ کلیه ناشناخته باقی مانده است.
مطلب مرتبط
اسموتی، آبمیوه یا میوه کامل؟ سالمترین روش مصرف میوه کدام است؟این چیزی است که متخصصان تاکنون میدانند: سنگهای کلیه سیستین کمترین نوع سنگ هستند، اما همچنین شایعترین نوع سنگهایی هستند که افراد از والدین خود به ارث میبرند. به طور خاص، این سنگ های کلیه می توانند در نتیجه یک اختلال ژنتیکی نادر به نام سیستینوریا ایجاد شوند که به دلیل تجمع پروتئینی به نام سیستین باعث ایجاد سنگ می شود. اگر هر دوی والدین شما دارای ژن هایی هستند که می توانند باعث سیستینوری شوند (SLC3A1 و SLC7A9)، ممکن است در معرض خطر ابتلا به سنگ باشید.
چه کسانی سنگ کلیه می گیرند؟
در حالی که نوشیدن آب زیاد، خوردن یک رژیم غذایی متعادل و درمان هر گونه بیماری زمینه ای می تواند به شما در کاهش خطر ابتلا به سنگ کلیه کمک کند، گاهی اوقات ممکن است به دلایلی خارج از کنترل شما دچار سنگ کلیه شوید. این موارد عبارتند از:
سن: هر چه سن شما بیشتر باشد، احتمال ابتلا به سنگ کلیه بیشتر می شود. به طور کلی، افراد بالای 60 سال در مقایسه با افراد جوانتر در معرض خطر بیشتری برای ایجاد سنگ قرار دارند. مردها و افرادی که در سن 80 سال یا بیشتر هستند در معرض بالاترین خطر ابتلا به سنگ کلیه هستند.
جنسیت: سنگ کلیه در هر دو جنس شایع است. از نظر تاریخی، مردان موارد بیشتری از سنگ کلیه را تجربه کرده اند. اما، مطالعات اخیر میزان مشابهی از سنگ کلیه را در بین مردان و زنان نشان می دهد.
تحقیقات تخمین می زند که 6 درصد از زنان و 11 درصد از مردان ممکن است حداقل یک بار در طول زندگی خود سنگ کلیه را تجربه کنند.
افراد باردار: خانم های باردار، ممکن است در سه ماهه دوم یا سوم بارداری خود به سنگ کلیه مبتلا شوند.
علائم بیماری
درد شایع ترین علامت سنگ کلیه است. به طور کلی، هرچه سنگ کلیه شما بزرگتر باشد، ناراحتی بیشتری را تجربه خواهید کرد. این دوره های دردناک معمولا بین 20 دقیقه تا یک ساعت طول می کشد. همچنین آمدن و رفتن درد بسیار رایج است.
به احتمال زیاد بیشترین درد را در کمر ، شکم، پهلوها و ناحیه لگن خود تجربه خواهید کرد . خبر خوب: هنگامی که سنگ ها از بین می روند، درد معمولا از بین می رود.
سایر علائم سنگ کلیه عبارتند از:
- خون در ادرار
- ادرار بدبو
- تکرر ادرار
- حالت تهوع
- استفراغ کردن
- گرفتگی
- معده درد
- عرق کردن
- بی قراری
- لرز
- تب
- خستگی
درد سنگ کلیه بر چه اعضایی تأثیر می گذارد؟
برای درک علت درد سنگ کلیه، شناخت اعضای بدن درگیر با این بیماری ضروری است. سنگ کلیه می تواند اندام های زیر را تحت تاثیر قرار دهد:
کلیه ها: اندام های لوبیایی شکل که مواد زائد و مایعات اضافی خون را برای تولید ادرار فیلتر می کنند.
حالب: لوله هایی که کلیه ها را به مثانه متصل می کنند.
مثانه: اندامی که ادرار را تا زمانی که از بدن شما خارج شود ذخیره می کند.
مجرای ادرار: لوله توخالی است که ادرار را از مثانه به خارج از بدن در هنگام ادرار می برد.
چگونه درد سنگ کلیه نشان داده می شود
سنگ کلیه معمولاً باعث درد ناگهانی و شدید می شود که ممکن است به صورت موجی بیاید و از بین برود. درد اغلب از پشت یا پهلو، درست زیر دنده ها شروع می شود و در حین حرکت سنگ در مجرای ادراری، به پایین شکم و کشاله ران می رسد.
افرادی که سابقه سنگ کلیه دارند، این درد را به صورت تیز، چاقوکشی یا گرفتگی توصیف می کنند. سنگ کلیه می تواند علائمی مانند:
- درد شدید در پشت، پهلو، شکم یا کشاله ران
- دردهایی که شدت آنها متفاوت است
- درد هنگام ادرار کردن
- تکرر ادرار
- خون در ادرار
- ادرار بدبو یا کدر
- حالت تهوع و استفراغ
- تب و لرز
این علائم بسته به اندازه و محل سنگ کلیه و سایر عوامل مانند تحمل درد فردی شما می تواند متفاوت باشد. با این حال، اگر درد شما شدید یا مداوم است، مهم است که به یک پزشک مراجعه کنید.
علل بالقوه
عوامل متعددی می تواند باعث درد سنگ کلیه شود . در حالی که برخی از سنگ های کلیه خود به خود دفع می شوند، مشکل در دستگاه ادراری اغلب می تواند منبع ناراحتی شما باشد.
انسداد
یک سنگ کلیه کوچک ممکن است خود به خود و بدون درد از مجرای ادرار شما عبور کند. با این حال، سنگ کلیه بزرگتر ممکن است در طول مسیر گیر کند. سنگهای کلیه میتوانند باعث ایجاد انسداد در حین حرکت در دستگاه ادراری شوند. هنگامی که سنگ در حالب (لوله ای که کلیه را به مثانه متصل می کند) قرار می گیرد، می تواند بر جریان ادرار تأثیر بگذارد و منجر به درد شدید شود.
التهاب
وجود سنگ کلیه می تواند باعث التهاب و تحریک پوشش مجاری ادراری شود و به میزان درد اضافه کند.ماهیت ساینده سنگ هنگام حرکت در مجاری ادراری می تواند به بافت های اطراف آسیب برساند و منجر به ناراحتی و درد شود.
اسپاسم عضلانی
هنگامی که سنگ کلیه از حالب عبور می کند، می تواند باعث اسپاسم عضلانی در عضلات اطراف مانند عضلات پشت، شکم و کشاله ران شود. این اسپاسم ها می توانند منجر به درد شدید و کوبنده ای شوند که منشا آن ماهیچه های آسیب دیده است.
کشش مجاری ادراری
هنگامی که سنگ های کلیه از طریق دستگاه ادراری حرکت می کنند، می توانند دیواره های حالب و دیگر ساختارهای مجاور را بکشند. این احساس کشش می تواند احساس درد و ناراحتی مرتبط با سنگ کلیه را بیشتر کند.
عفونت ثانویه
سنگ کلیه گاهی اوقات می تواند منجر به عفونت ثانویه دستگاه ادراری شود. این عفونت ها می توانند علائم دیگری مانند تب ، لرز و بدتر شدن درد ایجاد کنند، زیرا بدن شما برای مبارزه با عفونت تلاش می کند
تشخیص
اگر علائم سنگ کلیه را دارید، بهتر است برای کاهش درد و جلوگیری از خطر عوارض، در اسرع وقت به پزشک خود مراجعه کنید. پزشک شما ابتدا یک معاینه فیزیکی انجام می دهد و از تاریخچه پزشکی شما برای ارزیابی علائم شما مطلع می شود. آنها احتمالاً آزمایشات تشخیصی اضافی را نیز توصیه خواهند کرد که ممکن است شامل موارد زیر باشد:
آزمایش خون: آزمایش خون می تواند ارزیابی کند که کلیه ها چقدر خوب کار می کنند یا ممکن است عفونت داشته باشید.
آزمایش ادرار: پزشک می تواند وجود خون، گلبول های سفید یا سایر ترکیبات را در ادرار شما بررسی کند.
مطالعات تصویربرداری: تصویربرداری پزشکی، مانند اشعه ایکس، توموگرافی کامپیوتری (CT) یا سونوگرافی ممکن است به پزشک شما کمک کند تا تشخیص دهد که آیا سنگ وجود دارد و آیا سنگ مانع خروج ادرار از کلیه شما میشود.
گاهی اوقات، پزشک ممکن است بتواند با مشاهده آن از طریق سی تی اسکن و تجزیه و تحلیل سنگ، تشخیص دهد که سنگ از چه چیزی ساخته شده است. به عنوان مثال، سنگ های کلسیمی ممکن است متراکم تر از سنگ های ساخته شده از سیستین یا فسفات آمونیوم منیزیم به نظر برسند.
